برای شکایت از قصور پزشکی در مشهد، ابتدا باید مدارک درمان، شرح دقیق اتفاقات و شواهد آسیب بیمار جمع‌آوری شود؛ سپس با توجه به نوع تخلف و نتیجه مورد انتظار، مسیر رسیدگی قضایی یا انتظامی انتخاب گردد. مراجعه به وکیل قصور پزشکی در مشهد می‌تواند به بررسی مسئولیت احتمالی پزشک، تنظیم شکایت، درخواست کارشناسی تخصصی و پیگیری حقوق بیمار کمک کند. بااینحال، اثبات قصور تنها با ناموفق بودن درمان امکان‌پذیر نیست و معمولاً نیازمند بررسی استانداردهای حرفهای، رفتار درمانگر و رابطه میان اقدام پزشکی و آسیب ایجادشده است.
گاهی بیمار پس از جراحی، تزریق، بیهوشی یا سایر اقدامات درمانی با عارضه‌ای روبه‌رو می‌شود که درباره علت آن اطمینان ندارد. در چنین شرایطی، تشخیص تفاوت میان خطر شناختهشده درمان و کوتاهی حرفهای اهمیت اساسی دارد؛ زیرا هر آسیب الزاماً مسئولیت قانونی پزشک را ثابت نمی‌کند. این راهنما برای آشنایی بیماران و خانواده‌های آنان با حقوق بیمار، مدارک ضروری، نقش پزشکی قانونی و مراحل پیگیری پرونده‌های قصور پزشکی در مشهد تهیه شده است.
قصور پزشکی چیست و چه تفاوتی با عارضه درمان دارد؟
قصور پزشکی در کاربرد رایج به کوتاهی یا عملکرد غیرحرفه‌ای پزشک یا سایر اعضای تیم درمان گفته می‌شود که ممکن است ناشی از بی‌احتیاطی، بی‌مبالاتی، نداشتن مهارت لازم یا رعایت نکردن ضوابط حرفهای باشد. برای ارزیابی قانونی، رفتار درمانگر باید با موازین فنی و مقررات پزشکی متناسب با زمان و شرایط درمان مقایسه شود. تشخیص نهایی این موضوع معمولاً نیازمند اظهارنظر کارشناسان تخصصی و بررسی مرجع رسیدگی‌کننده است.
در مقابل، عارضه درمان ممکن است حتی زمانی رخ دهد که پزشک تمام اقدامات لازم را به‌درستی انجام داده باشد. برای مثال، عفونت محل جراحی، خونریزی یا واکنش ناخواسته به دارو می‌تواند از خطرات شناختهشده برخی درمان‌ها باشد؛ هرچند وقوع چنین مواردی به‌تنهایی ثابت نمی‌کند مراقبت مناسب انجام شده است. تفاوت اصلی در این است که باید مشخص شود آیا رفتار درمانگر با استاندارد قابل انتظار مطابقت داشته و در ایجاد آسیب نقشی داشته است یا خیر.
مثالی برای درک تفاوت عارضه و قصور
فرض کنید دو بیمار پس از جراحی مشابه دچار عفونت شوند. در پرونده نخست، اقدامات پیشگیرانه، مراقبت پس از عمل و پیگیری علائم هشدار مطابق اصول حرفهای انجام شده است؛ اما در پرونده دوم، شواهدی از رعایت نکردن اصول کنترل عفونت یا تأخیر غیرموجه در درمان وجود دارد. هر دو بیمار با نتیجه نامطلوب روبه‌رو شده‌اند، ولی ارزیابی مسئولیت پزشک در این دو پرونده ممکن است متفاوت باشد.
در چه شرایطی نتیجه نامطلوب درمان می‌تواند مبنای شکایت باشد؟
نتیجه نامطلوب زمانی می‌تواند مبنای قابل بررسی برای شکایت باشد که قرائن معقولی درباره تخلف از وظایف حرفهای وجود داشته باشد. تجویز نامتناسب دارو، انجام اقدام درمانی بدون ارزیابی ضروری، تأخیر غیرموجه در رسیدگی به وضعیت اورژانسی یا رعایت نکردن مراقبت‌های متعارف از نمونه‌های احتمالی هستند. البته هیچ‌کدام از این موارد بدون بررسی شرایط اختصاصی بیمار و نظر تخصصی، اثبات قطعی قصور محسوب نمی‌شوند.
وجود آسیب نیز به‌تنهایی برای اثبات مسئولیت کافی نیست. باید روشن شود رفتار مورد اعتراض چه بوده، چه تکلیفی بر عهده درمانگر قرار داشته و آیا آن رفتار در ایجاد یا تشدید آسیب نقش مؤثر داشته است. بیماری زمینه‌ای، شرایط اورژانسی، محدودیت‌های واقعی درمان و اقدامات سایر اعضای تیم پزشکی نیز می‌توانند بر نتیجه کارشناسی تأثیر بگذارند.
برای نمونه، اگر بیمار پس از عمل جراحی دچار محدودیت حرکتی شود، لازم است وضعیت او پیش از عمل، نوع جراحی، خطرات شناختهشده، گزارش بیهوشی و مراقبت‌های پس از عمل بررسی شود. این اطلاعات کمک می‌کنند مشخص شود آسیب با ماهیت درمان ارتباط داشته یا ممکن است ناشی از خطای قابل انتساب به درمانگر باشد. بنابراین بهتر است پیش از طرح ادعاهای قطعی، مسئله بهصورت مستند و تخصصی ارزیابی شود.
برای شکایت از پزشک در مشهد به کدام مرجع مراجعه کنیم؟
انتخاب مرجع رسیدگی به نوع ادعا و خواسته بیمار بستگی دارد. برای بررسی تخلفات حرفهای و انتظامی پزشکان، دادسرای انتظامی سازمان نظام پزشکی از مراجع مرتبط است. در مقابل، چنانچه موضوع دارای وصف کیفری باشد یا بیمار در پی مطالبه دیه ناشی از صدمه بدنی باشد، ممکن است رسیدگی از طریق مرجع قضایی صالح انجام شود. شکایت درباره عملکرد یک مرکز درمانی نیز بسته به موضوع می‌تواند از طریق مراجع نظارتی دانشگاه علوم پزشکی پیگیری شود.
در مشهد، شاکی باید به صلاحیت مرجع مربوط و محل وقوع رفتار مورد اعتراض توجه کند. ثبت شکواییه قضایی معمولاً از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و در موارد قابل ثبت، خدمات الکترونیکی مربوط انجام می‌شود. پس از ثبت، مرجع قضایی درباره ارجاع به کارشناسی، اخذ توضیح از اشخاص مرتبط یا اقدامات تحقیقی دیگر تصمیم می‌گیرد. مراجعه به یک مرجع نظارتی لزوماً جایگزین پیگیری قضایی برای دریافت دیه یا خسارت نیست.
| مسیر پیگیری | موضوع اصلی رسیدگی | نتیجه احتمالی | نکته مهم برای بیمار |
|---|---|---|---|
| دادسرای انتظامی نظام پزشکی | تخلف از مقررات و شئون حرفهای پزشکی | تصمیم یا مجازات انتظامی در حدود صلاحیت | رسیدگی انتظامی بهخودیخود حکم پرداخت دیه نیست. |
| دادسرا و دادگاه کیفری صالح | رفتار دارای وصف کیفری و صدمه منتسب به آن | تصمیم قضایی، مجازات قانونی یا دیه در صورت احراز شرایط | اثبات تقصیر و انتساب آسیب اهمیت اساسی دارد. |
| مرجع حقوقی صالح | مطالبه خسارت در چارچوب قواعد مسئولیت | صدور حکم جبران خسارت در صورت احراز شرایط | نوع و امکان مطالبه خسارت باید جداگانه بررسی شود. |
| مراجع نظارتی دانشگاه علوم پزشکی | بررسی شکایات مربوط به خدمات و عملکرد مراکز درمانی | بررسی نظارتی و اقدامات اداری در حدود اختیار | این مسیر الزاماً جایگزین دعوای قضایی نیست. |
کدام مدارک پزشکی برای بررسی ادعای قصور اهمیت بیشتری دارند؟
پرونده بالینی مهم‌ترین نقطه شروع بررسی قصور پزشکی است. شرح حال اولیه، سوابق بیماری، دستورهای پزشک، گزارش جراحی، برگه بیهوشی، یادداشت‌های پرستاری و نتایج تصویربرداری می‌توانند مسیر درمان را روشن کنند. ترتیب زمانی ثبت این مدارک اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا ممکن است نشان دهد یک علامت خطر چه زمانی ظاهر شده و تیم درمان چه واکنشی نشان داده است.
اسناد مربوط به وضعیت بیمار پس از درمان نیز ضروری هستند. گزارش بستری مجدد، نسخه‌های بعدی، نظر متخصص دوم، مدارک توان‌بخشی و گواهی‌های مربوط به محدودیت عملکردی می‌توانند در ارزیابی نوع و استمرار آسیب مؤثر باشند. فاکتورهای پرداخت، مدارک هزینه‌های درمانی و اسناد مرتبط با آثار مالی آسیب نیز باید نگهداری شوند؛ هرچند قابلیت مطالبه هر هزینه تابع مبنای قانونی و تصمیم مرجع صالح است.
چک‌لیست آماده‌سازی پرونده قصور پزشکی
- دریافت و نگهداری نسخه یا رونوشت مدارک پرونده درمانی موجود
- جمع‌آوری گزارش‌های جراحی، بیهوشی، ترخیص و مراقبت‌های پس از درمان
- نگهداری نسخه‌ها، سوابق تجویز دارو و نتایج بررسی‌های تشخیصی مرتبط
- تنظیم جدول زمانی وقایع از نخستین مراجعه تا بروز آسیب
- ثبت مشخصات پزشکان، اعضای تیم درمان و مرکز ارائه‌دهنده خدمات
- نگهداری رسید پرداخت‌ها و مدارک درمان‌های تکمیلی
- مستندسازی علائم و محدودیت‌ها با معاینه و گزارش پزشکی معتبر
- بررسی اصالت و ارتباط پیام‌ها یا مکاتبات مرتبط با روند درمان
- تهیه فهرست مدارک ناقص برای درخواست قانونی تکمیل پرونده
اگر تمام مدارک در اختیار بیمار نیست، بهتر است فهرست اسناد موجود و مفقود تهیه شود و درخواست دسترسی به مدارک از مسیر قانونی دنبال گردد. هیچ مدرکی نباید دستکاری، تکمیل غیرواقعی یا از بستر اصلی خود خارج شود. در صورت اختلاف بر سر محتوا یا کامل بودن پرونده، مرجع رسیدگی می‌تواند درباره مطالبه اسناد و بررسی کارشناسی آنها تصمیم بگیرد.
رضایتنامه جراحی چه تأثیری بر مسئولیت پزشک دارد؟
رضایت آگاهانه در درمان به معنای پذیرش اقدام پزشکی پس از دریافت توضیحات متناسب درباره ماهیت درمان، خطرات مهم و گزینه‌های مرتبط است. امضای فرم رضایت می‌تواند یکی از شواهد اطلاع‌رسانی و پذیرش درمان باشد، اما به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که تمام توضیحات لازم ارائه شده‌اند. همچنین رضایت بیمار به انجام جراحی به معنای پذیرش هر نوع خطای حرفهای احتمالی نیست.
در حقوق ایران باید میان رضایت به درمان و برائت از ضمان تمایز قائل شد. ماده ۴۹۵ قانون مجازات اسلامی، مسئولیت پزشک را با توجه به رعایت مقررات پزشکی، موازین فنی، اخذ برائت و وجود یا نبود تقصیر بررسی می‌کند. بنابراین نه میتوان هر فرم امضاشده‌ای را مانع قطعی شکایت دانست و نه میتوان صرف فقدان برائت‌نامه را دلیل قطعی مسئولیت پزشک تلقی کرد.
در تبصره ۱ ماده ۴۹۵ قانون مجازات اسلامی آمده است: «در صورت عدم قصور یا تقصیر پزشک در علم و عمل برای وی ضمان وجود ندارد هر چند برائت أخذ نکرده باشد.»
این حکم در متن رسمی قانون مجازات اسلامی در سامانه ملی قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران درج شده است. بررسی مسئولیت در هر پرونده مستلزم توجه به متن کامل ماده، تبصره‌ها و شرایط واقعی درمان است و نباید تنها بر یک جمله از رضایتنامه تکیه کرد.
نقش پزشکی قانونی در تشخیص قصور و میزان آسیب چیست؟
پزشکی قانونی در پرونده‌های صدمات ناشی از درمان می‌تواند نقش تخصصی مهمی در تشخیص نوع آسیب، ارزیابی پیامدهای جسمانی و بررسی پرسش‌های ارجاع‌شده از سوی مرجع قضایی داشته باشد. بسته به ماهیت پرونده، بررسی ممکن است با معاینه بیمار، مطالعه مدارک و اظهارنظر تخصصی یا کمیسیونی همراه شود. در موارد پیچیده، تخصص‌های متناسب با موضوع درمان برای روشن شدن جنبه‌های فنی اهمیت پیدا می‌کنند.
بااینحال، باید میان نظر کارشناسی و رأی قضایی تفاوت قائل شد. پزشکی قانونی یا هیئت کارشناسی می‌تواند درباره موضوعات تخصصی اظهار نظر کند، اما تصمیم نهایی درباره مسئولیت حقوقی یا کیفری بر عهده مرجع صالح رسیدگی‌کننده است. نظریه کارشناسی نیز ممکن است در شرایط قانونی قابل اعتراض یا نیازمند توضیح و بررسی تکمیلی باشد؛ صرف مخالفت با نتیجه، بدون ارائه ایراد مشخص، معمولاً استدلال مؤثری محسوب نمی‌شود.
برای مثال، در پرونده آسیب عصبی پس از جراحی، کارشناس ممکن است شدت آسیب، زمان احتمالی ایجاد آن و سازگاری یافته‌ها با اقدام درمانی را بررسی کند. اگر مدارک پیش از جراحی ناقص باشد یا بیمار بیماری زمینه‌ای مؤثری داشته باشد، تحلیل موضوع پیچیده‌تر می‌شود. به همین دلیل کیفیت مستندسازی پزشکی، علاوه بر تشخیص آسیب، در ارزیابی قابلیت انتساب آن اهمیت دارد.
چگونه رابطه بین اقدام درمانی و آسیب بیمار بررسی می‌شود؟
رابطه سببیت به ارتباط قابل انتساب میان رفتار مورد اعتراض و آسیب بیمار اشاره دارد. برای بررسی این رابطه باید مشخص شود آسیب در چه زمانی ایجاد شده، چه علت‌های احتمالی دیگری وجود داشته و آیا رفتار مورد ادعا می‌توانسته در بروز یا تشدید آن مؤثر باشد. هم‌زمانی وقوع آسیب با درمان، به‌تنهایی دلیل کافی برای اثبات این رابطه نیست.
کارشناسان معمولاً وضعیت بیمار پیش از اقدام درمانی، یافته‌های حین درمان و تغییرات پس از آن را کنار یکدیگر بررسی می‌کنند. سوابق بیماری، عوامل خطر، داروهای مصرفی و روند پیشرفت طبیعی بیماری نیز اهمیت دارند. گاهی ممکن است بخشی از آسیب به شرایط قبلی بیمار و بخشی به رفتار قابل انتساب به درمانگر مرتبط باشد؛ تشخیص چنین وضعیتی به بررسی تخصصی دقیق نیاز دارد.
مثال کاربردی از اثبات رابطه سببیت
فرض کنید بیماری پس از دریافت دارو دچار آسیب جدی شود. برای بررسی مسئولیت، صرف مشاهده آسیب کافی نیست؛ بلکه باید تناسب تجویز با وضعیت بیمار، سوابق حساسیت، دوز دارو، اقدامات پایش و سایر علت‌های احتمالی ارزیابی شود. اگر قصوری احراز شود، همچنان لازم است سهم و ارتباط آن با آسیب مورد ادعا بررسی گردد تا نتیجه‌گیری حقوقی بر پایه شواهد باشد.
تفاوت رسیدگی انتظامی و مطالبه حقوقی خسارت پزشکی چیست؟
رسیدگی انتظامی بیشتر بر رعایت ضوابط حرفهای و تکالیف شغلی پزشک تمرکز دارد. ممکن است رفتاری از منظر مقررات انتظامی قابل بررسی باشد، حتی اگر بیمار نتواند تمام شرایط لازم برای دریافت خسارت را ثابت کند. هدف این رسیدگی، بررسی مسئولیت انتظامی در حدود مقررات مربوط است و نتیجه آن لزوماً به معنای الزام مالی پزشک در برابر بیمار نیست.
در مقابل، مطالبه دیه یا سایر خسارات قابل مطالبه قانونی بر وجود مبنای مسئولیت، اثبات آسیب و ارتباط آن با رفتار مورد اعتراض متکی است. رسیدگی کیفری و حقوقی نیز تفاوت‌های مهمی در خواسته، تشریفات و آثار تصمیم دارند. بنابراین طرح چند شکایت بدون شناخت موضوع و صلاحیت هر مرجع می‌تواند موجب پراکندگی مدارک یا ایجاد انتظار نادرست درباره نتیجه پرونده شود.
اشتباهات رایج در پیگیری شکایت قصور پزشکی
- یکسان دانستن هر نتیجه نامطلوب درمان با قصور قطعی پزشک
- شروع شکایت بدون تهیه شرح زمانی دقیق از وقایع درمان
- تصور اینکه امضای رضایتنامه تمام حقوق بیمار را از بین میبرد
- بی‌توجهی به بیماری‌های زمینه‌ای و علت‌های احتمالی دیگر آسیب
- انتخاب مرجع انتظامی با انتظار صدور مستقیم حکم پرداخت دیه
- اعتراض به نظریه کارشناسی بدون مشخص کردن ایراد علمی یا مستند
- انتشار عمومی نام و اتهام اشخاص پیش از احراز قانونی موضوع
- تأخیر در حفظ اسناد یا مراجعه برای ارزیابی آثار آسیب
برای جلوگیری از این اشتباهات، بهتر است هدف بیمار پیش از اقدام روشن شود: بررسی تخلف حرفهای، درخواست رسیدگی کیفری یا مطالبه حقوق مالی ناشی از آسیب. در پرونده‌های پیچیده ممکن است بیش از یک مسیر قانونی قابل طرح باشد، اما هماهنگی آنها باید با در نظر گرفتن شرایط پرونده و مقررات مربوط انجام شود.
وکیل پرونده قصور پزشکی در مشهد چگونه از حقوق بیمار دفاع می‌کند؟
وکیل متخصص در دعاوی پزشکی ابتدا پرونده را از نظر مدارک، مبنای قانونی ادعا و امکان انتساب آسیب بررسی می‌کند. سپس می‌تواند درباره انتخاب مرجع صالح، تنظیم شکواییه یا دادخواست، مشخص کردن خواسته و طرح درخواست کارشناسی مناسب اقدام کند. یکی از وظایف مهم وکیل، تبدیل روایت پراکنده بیمار از اتفاقات درمان به مجموعه‌ای روشن از وقایع و ادعاهای قابل بررسی است.
در جریان رسیدگی، وکیل می‌تواند پرسش‌های فنی مؤثر را برای ارجاع به کارشناس مطرح کند، ایرادهای مستند به نظریه کارشناسی را توضیح دهد و حقوق موکل را در مراحل رسیدگی دنبال کند. وکیل همچنین باید محدودیت‌های اثبات دعوا و احتمال رد تمام یا بخشی از خواسته را برای بیمار روشن سازد. داشتن وکیل به معنای تضمین محکومیت پزشک یا دریافت مبلغ مشخصی نیست.
برای انتخاب نماینده حقوقی، بررسی راهنماهای مرتبط با وکیل خوب در مشهد می‌تواند نقطه شروعی برای شناخت معیارهای عمومی انتخاب وکیل باشد. بااینحال، در پرونده قصور پزشکی باید علاوه بر صلاحیت حرفهای وکیل، توانایی او در فهم اسناد درمانی، همکاری مؤثر با کارشناسان و تحلیل مسائل مسئولیت پزشکی نیز بررسی شود.
در انتخاب وکیل دعاوی پزشکی مشهد چه تجربه‌ای باید بررسی شود؟
تجربه مرتبط با پرونده‌های مسئولیت پزشکی اهمیت بیشتری از ادعاهای کلی درباره موفقیت در دعاوی دارد. بهتر است بررسی شود وکیل با مفاهیمی مانند رضایت آگاهانه، برائت، رابطه سببیت، نظریه پزشکی قانونی و مسئولیت اعضای تیم درمان آشنایی عملی دارد یا خیر. توانایی توضیح تفاوت مسیرهای انتظامی، کیفری و حقوقی نیز از معیارهای مفید برای ارزیابی تخصص اوست.
در جلسه مشاوره، میتوان درباره نحوه بررسی مدارک ناقص، ضرورت کارشناسی، روش اعتراض مستند به نظریه تخصصی و مراحل احتمالی پرونده پرسید. وکیل حرفهای باید بتواند تفاوت میان ادعای بیمار و واقعیت اثبات‌شده را روشن کند و درباره نقاط قوت و ضعف پرونده توضیح دهد. برای اختلاف مشخص، مشورت با وکیل پایه یک دادگستری دارای تجربه مرتبط با دعاوی پزشکی تصمیم مناسب‌تری از اتکا به تبلیغات یا وعده نتیجه قطعی است.
همچنین بهتر است حدود خدمات وکالت، مسئولیت پیگیری، روش گزارش‌دهی و توافقات مالی بهصورت شفاف مشخص شوند. در پرونده‌هایی که بیمار هم‌زمان با درمان عوارض جدی مواجه است، پیگیری حقوقی نباید موجب تأخیر در مراقبت‌های ضروری پزشکی شود. سلامت بیمار و حفظ مدارک معتبر باید در کنار پیگیری حقوقی مورد توجه قرار گیرند.
جمع‌بندی
شکایت از قصور پزشکی در مشهد فرایندی مبتنی بر مدارک، ارزیابی تخصصی و انتخاب مسیر قانونی مناسب است. نتیجه نامطلوب درمان به‌تنهایی اثبات‌کننده تخلف نیست و باید رفتار درمانگر، استانداردهای حرفهای، نوع آسیب و رابطه سببیت بررسی شوند. رضایتنامه و برائت‌نامه نیز آثار حقوقی متفاوتی دارند و هیچ‌یک را نباید بدون توجه به شرایط پرونده تفسیر کرد.
بهترین اقدام اولیه، حفظ مدارک درمانی، تهیه شرح زمانی وقایع، رسیدگی پزشکی به آسیب و دریافت مشاوره حقوقی متناسب است. این مقاله صرفاً برای آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین بررسی تخصصی پرونده یا مشاوره قطعی حقوقی و پزشکی نیست. درباره امکان شکایت، مرجع صالح و نوع خسارت قابل مطالبه، باید با توجه به وضعیت واقعی بیمار و قوانین قابل اعمال تصمیم گرفت.
پرسش‌های متداول
آیا هر جراحی ناموفق به معنای قصور پزشکی است؟
خیر. برخی جراحیها حتی با رعایت کامل اصول حرفهای ممکن است نتیجه مطلوب نداشته باشند یا با عوارض شناختهشده همراه شوند. برای احراز قصور باید رفتار پزشک، شرایط درمان، آسیب ایجادشده و رابطه احتمالی میان آنها بهصورت تخصصی بررسی شود.
آیا بدون داشتن تمام مدارک بیمارستان میتوان پیگیری را آغاز کرد؟
بله، میتوان با مدارک موجود مشاوره اولیه دریافت کرد و برای دستیابی به اسناد تکمیلی از مسیر قانونی اقدام نمود. بااینحال، ناقص بودن پرونده ممکن است ارزیابی ادعا را دشوار کند. بهتر است از ابتدا فهرست مدارک در دسترس و اسناد مورد نیاز تهیه شود.
آیا امضای رضایتنامه حق شکایت بیمار را از بین میبرد؟
خیر، امضای رضایتنامه بهخودیخود حق طرح شکایت را از بین نمیبرد. آثار رضایت و برائت با یکدیگر تفاوت دارند و مسئولیت احتمالی پزشک باید با توجه به مقررات قانونی، رعایت موازین فنی و وجود یا نبود تقصیر بررسی شود.
آیا شکایت از پزشک حتماً به دریافت خسارت منجر می‌شود؟
خیر. طرح شکایت به معنای اثبات مسئولیت یا استحقاق دریافت خسارت نیست. نتیجه به مدارک، نظر کارشناسی، احراز شرایط قانونی مسئولیت و تصمیم مرجع صالح بستگی دارد و ممکن است تمام یا بخشی از ادعای بیمار پذیرفته نشود.
